Διατήρηση γονιμότητας σε ασθενείς με ρευματολογικά νοσήματα

Η διάγνωση ενός ρευματολογικού νοσήματος συνεπάγεται σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής και απαιτεί μακροχρόνια παρακολούθηση. Πέρα από την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, ένα βασικό ζήτημα που απασχολεί πολλές γυναίκες είναι ο ενδεχόμενος αντίκτυπος της νόσου ή της θεραπείας που απαιτείται για τον έλεγχό της, στη γονιμότητα και στη μελλοντική δυνατότητα τεκνοποίησης.

Η ύπαρξη ρευματολογικής πάθησης δεν συνεπάγεται απώλεια της αναπαραγωγικής ικανότητας, εφόσον υπάρχει κατάλληλος προγραμματισμός και συνεργασία με εξειδικευμένους ιατρούς. Η έγκαιρη ενημέρωση, η σωστή συμβουλευτική και η αξιοποίηση των διαθέσιμων τεχνικών διατήρησης γονιμότητας αποτελούν κρίσιμα βήματα για τη διασφάλιση της δυνατότητας τεκνοποίησης.

Επίδραση των ρευματολογικών παθήσεων στη γονιμότητα

Τα ρευματολογικά νοσήματα αποτελούν χρόνιες, συστηματικές φλεγμονώδεις παθήσεις, οι οποίες προσβάλλουν όχι μόνο τις αρθρώσεις, αλλά και όργανα ή συστήματα όπως το δέρμα, τα αγγεία και οι νεφροί. Μεταξύ των συχνότερων νοσημάτων που επηρεάζουν γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας περιλαμβάνονται:

• ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ)

• η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ)

• η Αγκυλοποιητική Σπονδυλίτιδα (ΑΣ)

• και το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS)

Οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα περιλαμβάνουν:

• Τη νόσο καθαυτή: η χρόνια φλεγμονή, οι διαταραχές του ανοσοποιητικού και οι ορμονικές ανισορροπίες μπορεί να οδηγήσουν σε μειωμένο ωοθηκικό απόθεμα ή διαταραχές της ωορρηξίας.

• Τη φαρμακευτική αγωγή: ορισμένα φάρμακα, όπως η κυκλοφωσφαμίδη, είναι γοναδοτοξικά και μπορεί να προκαλέσουν πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια. Άλλα, όπως η μεθοτρεξάτη ή το μυκοφαινολικό οξύ, είναι τερατογόνα και πρέπει να διακόπτονται αρκετούς μήνες πριν την προσπάθεια σύλληψης.

• Τη γενική κλινική κατάσταση: συμπτώματα όπως κόπωση, χρόνιος πόνος ή συχνές εξάρσεις της νόσου μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τον οικογενειακό προγραμματισμό.

Μέθοδοι διατήρησης γονιμότητας

Η σύγχρονη υποβοηθούμενη αναπαραγωγή παρέχει αποτελεσματικές και ασφαλείς επιλογές για τη διατήρηση της γονιμότητας, προσαρμοσμένες στις ανάγκες και την ηλικία κάθε ασθενούς.

• Κρυοσυντήρηση ωαρίων (vitrification): διαδικασία διέγερσης των ωοθηκών, λήψης και ταχείας κατάψυξης ωαρίων, με σκοπό τη μελλοντική χρήση τους. Αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη μέθοδο για γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν σε γοναδοτοξική ή ανοσοκατασταλτική θεραπεία.

• Κρυοσυντήρηση ωοθηκικού ιστού: εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου η έναρξη θεραπείας πρέπει να γίνει άμεσα ή όταν πρόκειται για προεφηβικά κορίτσια και έφηβες.

• Χορήγηση αναλόγων GnRH: μπορεί να προσφέρει μερική ωοθηκική προστασία κατά τη διάρκεια χημειοθεραπείας, ωστόσο δεν υποκαθιστά την κρυοσυντήρηση.

Για τους άνδρες με ρευματολογικά νοσήματα, συνιστάται κρυοσυντήρηση σπέρματος πριν από τη χορήγηση φαρμάκων που ενδέχεται να επηρεάσουν τη σπερματογένεση.

Προγεννητικός σχεδιασμός και κύηση

Η εγκυμοσύνη σε γυναίκες με ρευματολογικά νοσήματα πρέπει να σχεδιάζεται σε φάση ύφεσης της νόσου και πάντα με διεπιστημονική παρακολούθηση (ρευματολόγου, ειδικού αναπαραγωγικής ιατρικής και μαιευτήρα υψηλού κινδύνου).

• Βέλτιστη χρονική περίοδος σύλληψης: όταν η νόσος παραμένει σταθερή για 6–12 μήνες.

• Αναπροσαρμογή φαρμακευτικής αγωγής: τα φάρμακα που αντενδείκνυνται στην κύηση πρέπει να αντικαθίστανται με ασφαλέστερες θεραπευτικές επιλογές αρκετό καιρό πριν τη σύλληψη.

Πότε να ζητηθεί αναπαραγωγική συμβουλευτική

Η συμβουλευτική για τη διατήρηση γονιμότητας συνιστάται άμεσα μετά τη διάγνωση ρευματολογικού νοσήματος, ιδιαίτερα εάν προβλέπεται επιθετική θεραπευτική αγωγή. Η έγκαιρη αξιολόγηση επιτρέπει τη λήψη προληπτικών μέτρων και τη διατήρηση του αναπαραγωγικού δυναμικού πριν από την έναρξη της θεραπείας.

Η παρουσία ρευματολογικής νόσου δεν αποκλείει τη μητρότητα, αλλά απαιτεί εξειδικευμένο προγραμματισμό και στενή ιατρική παρακολούθηση. Η διατήρηση της γονιμότητας αποτελεί μια προνοητική επιλογή, που δίνει σε κάθε γυναίκα τη δυνατότητα να προστατεύσει τη μελλοντική της αναπαραγωγική υγεία και να αποφασίσει πότε και υπό ποιες συνθήκες θα γίνει μητέρα.

✅  Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με τη γονιμότητα και τον οικογενειακό προγραμματισμό σε ασθενείς με ρευματολογικά νοσήματα, επικοινωνήστε με την εξειδικευμένη ομάδα του IAKENTRO και προγραμματίστε μια συνάντηση αναπαραγωγικής υγείας.

Θεσσαλονίκη

📍 Αγίου Βασιλείου 4, Τ.Κ. 542 50 📞+30 2310 325 525

📧 info@iakentro.gr

Αθήνα